| Dobór osadnika |
|
W celu standaryzacji wyliczeń ilości odprowadzanych ścieków wprowadzono pojęcie liczby równoważnej mieszkańców (RLM). Wskaźnik RLM (równoważna liczba mieszkańców) oznacza ładunek substancji organicznych biologicznie rozkładalnych, wyrażony jako wskaźnik pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania na tlen w ilości 60 g tlenu na dobę (art. 43 ust.2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne). Wielkość zanieczyszczeń ścieków można także przedstawić ich ilością, dlatego bardzo często RLM określa się ilość ścieków, odprowadzaną przez jednego mieszkańca, który na stałe przebywa w danym obiekcie, w ciągu jednej doby. Przyjmuje się wielkość 150 dm3 na dobę odpowiadający 1 RLM. Jest to parametr, którym dość często i chętnie posługują się producenci oczyszczalni ze względu na jego prostą konstrukcję. W przypadku oczyszczalni przydomowych, montowanych przy gospodarstwach domowych, jest to w uproszczeniu liczba mieszkańców, jaką może obsłużyć dana oczyszczalnia. W przypadku obiektów innych niż mieszkalne istnieją specjalne przeliczniki związane z ilością zużywanej wody przez użytkowników infrastruktury – Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz.U.2002 Nr 8, poz.70). Uwzględniając ilość stałych użytkowników określamy zarówno wymaganą objętość osadnika, jak i wydajność pozostałych elementów związanych z oczyszczalnią. Dobór osadnika Doboru osadnika dokonuje się w celu uzyskania wymaganego prawem stopnia oczyszczenia ścieków. W większości przypadków czas przetrzymywania ścieków w osadniku, niezbędny do ich podczyszczenia, wynosi 2-3 dni. Czas przetrzymania ścieków w osadniku zależy od jego objętości i ilości wytwarzanych ścieków. Celem samodzielnego doboru właściwej pojemności osadnika gnilnego można posłużyć się następującym wzorem: V = RLM x L x T gdzie: V – minimalna objętość dobieranego osadnika [dm3] bądź [m3]; L – ilość odprowadzanych ścieków przez 1 mieszkańca [dm3] bądź [m3] – najczęściej przyjmuje się 130-150 dm3/osobę/ dobę; T – zakładany czas przetrzymania ścieków w osadniku [doba] – najczęściej przyjmuje się wartość 3. Celem zwiększenia skuteczności oczyszczania zaleca się stosowanie osadników dwu-, ewentualnie trzykomorowych. Bowiem im dłuższa droga przepływów ścieków, tym wyższy stopień redukcji zanieczyszczeń. W pierwszym zbiorniku zachodzą głównie procesy sedymentacji (częściowe opadanie cięższych frakcji na dno zbiornika) i fermentacji beztlenowej. Podobny efekt możemy uzyskać łącząc szeregowo dwa lub więcej osadników o mniejszej objętości. W przypadku małych obiektów, swoja rolę spełniają osadniki jednokomorowe, o ile są prawidłowo dobrane i zaopatrzone w kosz filtracyjny, który spełnia rolę filtra zabezpieczającego kolejne elementy systemu oczyszczania ścieków. Stosowane kosze filtracyjne, w skrócie nazywane filtrami – wypełnione są specjalnymi kształtkami polietylenowymi, które mają za zadanie zabezpieczenie kolejnych elementów oczyszczalni, bądź tak jak w przypadku najprostszych rozwiązań (oczyszczalnie drenacyjne), zabezpieczenie warstwy filtracyjnej przed zatkaniem przez grubsze frakcje zanieczyszczeń pływające w ściekach. Kosze filtracyjne powinny być okresowo (przynajmniej 2-3 razy w roku) poddane kontroli, a w razie konieczności przepłukane pod bieżącą wodą, pod ciśnieniem. Wynika to z tego, iż kształtki stanowiące wypełnienie kosza mogą być zanieczyszczone grubszymi frakcjami zanieczyszczeń, które na nich osiadły. Kolejną istotna kwestią związaną z doborem osadników jest objętość czynna. Objętość czynna jest to ilość ścieków, jaką jest w stanie pomieścić osadnik o deklarowanej pojemności, uwzględniając przy tym objętość, jaką zajmie powstający osad wraz z kożuchem. Objętość czynna stanowi 2/3 objętości całkowitej. Pozostała wielkość (1/3 objętości) to tak zwana objętość powietrzna, która stanowi swoistą rezerwę na wypadek wahań związanych, np.: ze zmianą objętości ścieków i powstające osady. Przy doborze osadników i porównywaniu kosztów zakupu należy zwracać uwagę, jakie wielkości są podawane przez producentów. Nadal wielu podaje objętość całkowitą, a nie czynną, należy zatem odpowiednio uwzględnić i zweryfikować wielkości. Przykładowe objętości osadników, które są dostępne na polskim rynku: 1,0 m3; 2,0 m3; 2,3 m3; 2,5 m3; 3,0 m3; 4,0 m3; 4,50 m3; 5,0 m3; 7,0 m3. Długość drenażu Od ilości wytwarzanych ścieków w ciągu doby zależy także długość drenażu, którym następuje przesączanie podczyszczonych ścieków do gruntu. Od tej długości zależy szybkość przesączania i stopień oczyszczania. W wytycznych do projektowania i zaleceniach producentów oczyszczalni, podaje się różne wartości odnośnie długości drenażu, najczęściej w przeliczeniu na liczbę użytkowników. Wspomniane wielkości wahają się od 8 do 16 m drenów/osobę (traktowaną jako tzw. stały mieszkaniec – RLM). Wartości te w znacznej mierze są zależne od: poziomu wód gruntowych, rodzaju gruntu (jego przepuszczalności) i strefy klimatycznej. W praktyce, przyjmuje się wartości uśrednione, jest to zazwyczaj 12-14 m/osobę. Ogólne zasady przy doborze i montażu osadników Uwzględniając scharakteryzowane w rozdziale aspekty związane z doborem osadników, można sformułować następujące praktyczne zalecenia: • przy montażu 2 osadników o różnych objętościach, większy osadnik należy montować, jako pierwszy, stanowi on bowiem rodzaj buforu, który chroni przed wahaniami przepływu i zapewnia stabilność jeżeli chodzi o skład i temperaturę ścieków; w drugim zbiorniku zachodzą dalsze procesy oczyszczania, • osadniki należy łączyć ze sobą tylko szeregowo; • osadniki należy montować możliwie jak najbliżej domu, przy odległościach powyżej 10 m istnieje ryzyko wychładzania ścieków i odkładania się na ściankach rur kanalizacyjnych tłuszczu, efektem czego mogą być nieprzyjemne zapachy, zmniejszenie przekroju rury, zmniejszenie sprawności oraz ogólnej efektywności oczyszczania (szczególnie na złożach biologicznych, filtrach piaskowych, filtrach gruntowo-roślinnych); • należy zwracać uwagę jakimi wielkościami operują producenci: pojemność czynna czy całkowita; • szczególnie w przypadku osadników o małych pojemnościach (np.: osadnik o objętości 2-3 m3 należy zwracać uwagę czy w cenie urządzeń uwzględniono kosze filtracyjne jako wyposażenie podstawowe i zdecydowanie niezbędne; • należy zwracać uwagę na odpowiednią konstrukcje króćców wlotowych i wylotowych w osadnikach: konstrukcja wlotu powinna zabezpieczać powstawanie turbulencji cieczy znajdującej się w zbiorniku, a z kolei rura wylotowa nie może znajdować się zbyt wysoko, aby lżejsze frakcje nie utrudniały odpływu podczyszczonych ścieków. Przykład Zakładamy analizę na potrzeby pięcioosobowej rodziny, liczba wytwarzanych ścieków wynosi 130 dm3 (litrów) na mieszkańca na dobę, czas przetrzymywania ścieków 3 doby, długość drenażu – 12m/osobę. Pojemność osadnika V= 5 x 130 x 3 = 1950, wartość zaokrąglamy, wynik = 2 000 l = 2 m3. W związku z tym, iż założono 3 dobowe przetrzymanie ścieków, czyli stosunkowo długo, wyliczoną wartość można potraktować jako objętość całkowitą osadnika. W przypadku obliczeń dla 2 dób przetrzymywania należy wyliczoną wielkość powiększyć o objętość powietrzną (ok. 30%) i na tej podstawie dokonać doboru osadnika. Długość drenów D = 5 x 12 m = 60 m. |
