|
SZAMBO CZY OCZYSZCZALNIA?
Prezentujemy proste narzędzie do oceny efektywności przydomowej oczyszczalni w alternatywie do zbiornika bezodpływowego. Stworzyliśmy formularz do oceny opłacalności przydomowej oczyszczalni. Pobierz formularz.
Dokonaj oceny inwestycji!
Sprawdź po jakim czasie się zwraca!
Sprawdź ile zarobisz na tej inwestycji!
Niniejszy artykuł potraktuj jako instrukcję wypełniania formularza.
Analiza opłacalności przydomowej oczyszczalni realizowana jest zawsze w alternatywie do sytuacji aktualnej lub innego planowanego działania.
Do najczęściej spotykanych alternatyw przy podejmowaniu decyzji o wykonaniu przydomowej oczyszczalni jest zakup nowego lub utrzymanie istniejącego zbiornika bezodpływowego (szamba).
W celu dokonania oceny efektywności ekonomicznej takiego działania należy odpowiedzieć na szereg pytań:
• Jakie jest aktualne i/lub planowane zużycie wody przez stałych użytkowników?
• Jakie jest aktualne i/lub planowane zużycie wody przez ewentualnych gości?
• Jaka jest aktualna i/lub planowana ilość wytwarzanych ścieków?
• Ile wynoszą aktualne koszty eksploatacji (np. jaki jest obecny koszt wywozu ścieków)?
• Jak uwzględnić w kosztach eksploatacyjnych koszty naszego czasu poświęconego na organizację wywozu nieczystości lub organizację eksploatacji oczyszczalni?
• Jaka będzie wielkość kosztów eksploatacyjnych po realizacji przedsięwzięcia (np. koszty preparatów, bakterii, przeglądów, wywozu odpadów)?
• Skąd weźmiemy środki na oczyszczalnię (dotacja z gminy, kredyt, pożyczka, środki własne)?
Ustalenie danych wyjściowych
Zużycie wody
Średnie zużycie wody w przykładzie przyjęto równe 120 litrów/mieszkańca (l/Mk) w ciągu doby.
W celu ustalenia faktycznego zużycia dla indywidualnego przypadku należy posiłkować się danymi z aktualnych liczników lub przyjąć stosowne założenia. Faktyczne zużycie wody w przeciętnej rodzinie, waha się w granicach od 60 do 150 l/Mk.
Obliczamy roczne zużycie wody:
120 l*5 Mk*365 dni= 219,0 m3/rok.
Dodatkowo w czasie 2 miesięcy wakacji w domu gościmy rodzinę (średnio 3 osoby):
120 l* 3 Mk*60 dni = 21,6 m3/rok.
W formularzu zaplanowano także dodatkowe pola, dla innych użytkowników. W naszym przykładzie nie uwzględniono dodatkowego zużycia.
Razem: 219,0 + 21,6 = 240,6 m3/rok
Ilość ścieków
Przyjmujemy ilość ścieków na poziomie ilości zużytej wody (przelicznik ścieków równy 1,0).
Nie zawsze musi tak być, np. w sytuacji, gdy używamy wody do prac gospodarczych (ogródek, mycie sprzętu, urządzeń, pomieszczeń, inne) przelicznik będzie mniejszy od jedności, np. 0,8 lub 0,9. W przypadku, gdy wody używamy głównie do celów bytowych ludzi, można przyjąć przelicznik równy 1.
Szambo
Przyjmujemy w naszej analizie, że koszt inwestycji (zakupu szamba) wynosi 0,00 zł. Zakładamy, że właściciel domu posiada już szambo i rozważa jego wymianę na przydomową oczyszczalnię. W przypadku, gdy rozważany będzie zakup szamba należy zaplanować stosowną kwotę.
Koszty eksploatacji
Obliczamy liczbę odbiorów ścieków (opróżniania szamba) rocznie = 240,6 m3/ 7,5 m3 = 32,08.
Uwaga! Przy wyliczaniu liczby odbiorów, przyjęliśmy, iż odbiór nastąpi zanim zbiornik napełni się całkowicie (0,5 m3 zapasu), dlatego przyjęto do wyliczenia ilości odbiorów, zapełnienie szamba na poziomie 7,5, a nie 8 m3.
Koszt odbioru ścieków przyjęto na poziomie 120 zł za odbiór.
Przy wyliczaniu kosztów odbiorów w indywidualnym przypadku należy pozyskać informację o stawkach w lokalnych firmach świadczących usługi asenizacyjne. W większości wypadków odbiorca ścieków pobiera opłatę za pojedynczy odbiór ścieków z całego szamba, czasami jednak rozliczenie jest realizowane wg stawek za m3. Koszt należy ustalić indywidualnie.
Całkowity roczny koszt odbioru = 120 zł*32,08 = 3850 zł.
W formularzu zaplanowano także pozycje na inne koszty, nieprzewidziane w naszym przykładzie.
Koszt alternatywny
Czas właściciela poświęcony na 1 odbiór = 2 h, koszt alternatywny – 20 zł/h, całkowity koszt alternatywny = 2 h*20 zł/h*32 =1280 zł.
Wyjaśnienia wymaga pojęcie kosztu alternatywnego. Jest to koszt czasu, jaki właściciel musi poświecić na organizację odbioru ścieków. W przypadku gospodarstw domowych, w których zawsze jeden z domowników jest obecny w domu lub dostęp do zbiornika jest możliwy bez potrzeby obecności właściciela, koszt alternatywny może wynosić zero. W przypadku jednak, gdy odbiór ścieków wymaga fizycznej obecności jednego z domowników, dla ludzi bardzo zajętych może to sprawiać kłopoty (praca, wyjazdy) i zajmować czas, który można chociażby spędzić na pikniku z rodziną, zamiast oczekiwać na przyjazd wozu asenizacyjnego.
Każdy musi samodzielnie oszacować ten koszt.
Roczny całkowity koszt eksploatacji zbiornika bezodpływowego wynosi w naszym przypadku 5 130 zł.
Oczyszczalnia przydomowa
Koszt całkowity planowanej oczyszczalni ścieków o wydajności dla 5 osób przyjęto na poziomie 8000 zł.
Koszty eksploatacji
Koszty eksploatacji: roczny koszt przeglądów – 100 zł, koszt preparatów – 100 zł, wywóz osadów: 100 zł/ rok, inne 100 zł/rok. Koszt alternatywny – 100 zł. Średnie koszty eksploatacyjne wynoszą 500 zł rocznie.
W formularzu zaplanowano także pozycje na inne koszty, nieprzewidziane w naszym przykładzie.
Założono także, że w 6 roku eksploatacji konieczne będą dodatkowe wydatki związane z oczyszczalnią ścieków (1000 zł – ujęto w tabeli wynikowej). Może to być np. wymiana przepompowni lub innych elementów instalacji, które po kilku latach ulegają zużyciu.
Metody oceny opłacalności przydomowej oczyszczalni ścieków
Metody oceny efektywności lokalnych oczyszczalni w porównaniu do innych rozwiązań są zbliżone do oceny efektywności ekonomicznej stosowanych w praktyce gospodarczej.
Poniżej zaprezentowano dwie proste metody wraz z przykładami.
Okres zwrotu nakładów
Jest to czas niezbędny do odzyskania nakładów na realizację przedsięwzięcia. Jest to zatem okres, po jakim zwróci się dana inwestycja.
Z łatwością dostrzeżemy, iż wartość 8000 zł stanowiąca równowartość naszej inwestycji zwróci się pomiędzy pierwszym i drugim rokiem eksploatacji. Ustalenie algebraiczne okresu zwrotu w latach umożliwia wzór:
OZ = t1 + (I – Ns1)/(Ns2 – Ns1), gdzie:
OZ – okres zwrotu, I – wartość inwestycji (różnica pomiędzy wydatkiem na instalację szamba a instalację oczyszczalni), Ns1 i Ns2 – wartość korzyści skumulowanych (narastająco) odpowiednio w okresie przed przekroczeniem wartości inwestycji i w okresie po przekroczeniu tej wartości, t1 – okres, po którym nadwyżka skumulowana przekroczyła wartość inwestycji. W naszym przykładzie:
I = 8000, t1 = 1, Ns1 = 4630 zł, Ns2 = 9259 zł.
OZ = 1+(8000-4630)/(9259-4630) = 1,73 lat.
Zysk skumulowany
Do oceny opłacalności przydomowej oczyszczalni można także zastosować różnicę skumulowanych wartości korzyści finansowych w zadanym czasie i wartości inwestycji. Wariant ten obrazuje tabela powyżej.
Skumulowane korzyści w 10 roku eksploatacji wynoszą 45 296 zł, wartość inwestycji wynosi 8000,00 zł, zatem po dziesięciu latach eksploatacji zysk związany z działaniem oczyszczalni wyniesie 37 296 zł. Należy pamiętać, że w analizie uwzględniliśmy także koszty związane z odtworzeniem inwestycji. Może się, bowiem zdarzyć tak, iż po kilku latach eksploatacji oczyszczalni, konieczna będzie wymiana części instalacji (w naszym przykładzie jest 1000 zł zaplanowane w 6 roku eksploatacji).
|
